Ένα από τους μεγαλύτερους εθισμούς της εποχής μας είναι η σκέψη. Οι περισσότεροι άνθρωποι είμαστε απρόθυμοι στο να “απεγκλωβιστούμε’’ από τις σκέψεις μας, εφόσον είναι μέρος της ταυτότητας μας σαν άνθρωποι. Η γνωστική ανάπτυξη έπαιξε βασικό ρόλο στην εξέλιξη της ανθρώπινης ύπαρξης, τόσο που πλέον δεν γνωρίζουμε πως να την απελευθερώσουμε.

Παρόλα αυτά, ένα από τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα της συνεχόμενης σκέψης είναι η μειωμένη αντίληψη του τώρα.

Όντως, το να βρίσκεσαι στο παρών (ενσυνείδητος) χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια και εξάσκηση, κάτι που δεν είμαστε όλοι διατεθημένοι να εξασκήσουμε. Ο εγκέφαλος μας έχει εξελικτικά αναπτυχθεί έτσι ώστε να απορροφά και να επεξεργάζεται οποιαδήποτε πληροφορία βρίσκεται στο περιβάλλον μας. Ένα μικρό κομμάτι πληροφορίας μπορεί να αναγεννήσει μέχρι και 45 σκέψεις στο λεπτό, σε υποσυνείδητο επίπεδο. Αναλογίσου, πόσες μπορεί να είναι αυτές οι σκέψεις σε μια ώρα ή σε μια ολόκληρη μέρα; Πόσες από αυτές όμως είναι πραγματικά ωφέλιμες;

Στην πραγματικότητα ονειροπολούμε περίπου το μισό της μέρας μας. Διαφημίσεις, ειδοποιήσεις, μηνύματα, συχνά μας προσανατολίζουν στο παρελθόν ή στο μέλλον. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός το οποίο δείχνει ότι η σύνηθες υπερδραστηριότητα του μυαλό είναι μια ασυνείδητη προσπάθεια να ξεφύγει από την απλότητα της παρούσας στιγμής. Είμαστε εγκλωβισμένοι  στο παρελθόν, μέλλον ή σε μια συνεχή αξιολόγηση των πραγμάτων. Παρόλα αυτά, στη διαδικασία αυτής της επεξεργασίας χάνουμε τις γεμάτες νόημα στιγμές που συμβαίνουν στο εδώ και τώρα.

Επιπλέον, έρευνες έχουν δείξει ότι η συνεχής ονειροπόληση αυξάνει τις διαπροσωπικές και ενδοπροσωπικες συγκρούσεις, δημιουργώντας παρεξηγήσεις μεταξύ φίλων, συναδέλφων, οικογενειακών μελών κτλ. Με αλλά λόγια, η έλλειψη προσωπικής και διαπροσωπικής συνειδητότητας επηρεάζει τη κοινωνική, συναισθηματική, ακαδημαϊκή και επαγγελματική λειτουργικότητα του ατόμου. Αντιθέτως, η παρουσία συνειδητότητας στο παρόν προσφέρει απόλαυση, εστιασμένη προσοχή και δυνατότητα ηρεμίας μέσα σε οποιαδήποτε κατάσταση. Βοηθάει στην αύξηση αυτοπεποιθήσεις, ελέγχου και συμμετοχής σε όλα τα επίπεδα της ζωής. Επίσης, η ενσυνειδητότητα προσφέρει μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη, αποδοχή και κυρίως λιγότερη κριτική πάνω στα ποιος, τι, που και γιατί της ζωής. Καλλιεργεί μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή αλλά και εαυτού, δυο γνωστικά προσόντα που μπορούν σημαντικά να βοηθήσουν στον έλεγχο συναισθημάτων και διάθεσης μέσα στη καθημερινή ζωή.

Έχεις ποτέ αναρωτηθεί όμως πόσες ώρες πραγματικά μέσα στη μέρα είσαι πλήρως αφοσιωμένος/η στην εκάστοτε στιγμή που ζεις;

Συνήθως βρίσκουμε απαιτητική την ενέργεια που απαιτεί το να βρισκόμαστε ενσυνείδητοι στις στιγμές που ζούμε. Το να βρίσκομαι πλήρως αφοσιωμένος/η στη στιγμή σημαίνει απουσία σκέψης, όμως επίσης σημαίνει το να επεξεργάζομαι το τι συμβαίνει γύρω μου χωρίς να είμαι πλήρως υπνωτισμένος/η από τις σκέψεις μου.

Παρόλα αυτά, δεν είμαστε σκλάβοι του μυαλού μας και υπάρχουν αρκετές τεχνικές που μπορούν να μας βοηθήσουν να γίνουμε πιο συνειδητοί ως προς την καθημερινότητα μας.

 

  • Ισορροπία μεταξύ του παρελθόν, παρόν και μέλλον

Το να αναλογιστούμε το παρελθόν ή να προγραμματίσουμε το μέλλον δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι είμαστε καταδικασμένοι να αποτύχουμε. Στη πραγματικότητα είναι μια αναγκαία πράξη.

Ποιοι θα είμασταν αν δεν μπορούσαμε να αναλογιστούμε τις παλιές αποτυχίες και επιτυχίες μας; Που θα βρισκόμασταν αν δεν προγραμματίζαμε το μέλλον ή δεν προετοιμαζόσασταν για αναμενόμενες εκδηλώσεις;

Είναι υγείες το να σκεφτόμαστε το παρελθόν και να προγραμματίζουμε το μέλλον. Το σύνηθες πρόβλημα είναι ότι γινόμαστε εμμονική πάνω σε αυτές τις σκέψεις. Ένα από τα πιο ζωτικά στοιχεία για μια υγιή/ισορροπημένη ζωή είναι να ελέγχουμε τις σκέψεις μας και να έχουμε επίγνωση/επαγρύπνηση για τη χρησιμότητα τους. Η υπερβολική σκέψη μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη ζωή μας και να αυξήσει συμπεριφορές αυτοκαταστροφής. Η διατήρηση των τριών διαστάσεων του παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος σε ισορροπία μας βοηθάει να είμαστε πιο υγιείς και ευτυχισμένοι.

Σίγουρα, είναι δύσκολο να πούμε ποια είναι η ακριβής ισορροπία, και σίγουρα είναι διαφορετική για τον καθένα. Αλλά μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι έχουμε εντοπίσει το κατάλληλο επίπεδο ισορροπίας μας όταν αγχωνόμαστε λιγότερο, νιώθουμε λιγότερες ανησυχίες και βιώνουμε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας στο παρόν και σε αρμονία.

 

  • Πως να κρατήσεις την ισορροπία
  1. Πήγαινε στο παρελθόν μόνο όταν υπάρχει λόγος να το κανείς (πχ. να αναλογιστείς μια ευχάριστη εμπειρία, να αναγνωρίσεις παρελθοντικά λάθη ή να βρεις το μυστικό από μια παλιά επιτυχία)
  2. Σκέψου το μέλλον με εποικοδομητικό τρόπο, χαμηλό άγχος και σε μικρές δόσεις (μην σπαταλήσεις χρόνο ανησυχώντας, σκέψου το μέλλον για να προγραμματίσεις και να προετοιμαστείς)
  3. Ξόδεψε το μεγαλύτερο μέρος της μέρας σου στη παρούσα στιγμή (πχ. απόλαυσε μια βόλτα στη φύση αφήνοντας το κινητό σου στο σπίτι, άκουσε ενεργητικά τους φίλους/συναδέλφους σου χωρίς να ανησυχείς για άλλα προβλήματα κλπ).

 

  • Εφάρμοσε την συνειδητότητα της παρούσας στιγμής
  1. Ενίσχυσε την συνειδητότητα σου – απεγκλωβίσου από τις σκέψεις σου χωρίς να σκέφτεσαι για την επίδοση σου
  2. Εξάσκησε ευγνωμοσύνη –αγάπησε τον εαυτό σου, μοιράσου τα καλά σου συναισθήματα με άλλους, μετρήστε τις ευλογίες σου
  3. Εστιάστε στην αναπνοή σου /διαλογίσου – εξασκήσου σε τεχνικές ενσυνειδητότητας, για να συντονιστείς με το σώμα σου και να εξομαλύνεις τις αλληλεπιδράσεις σου με τους άλλους.
  4. Αποδοχή – βρες αυτό που σε αναστατώνει και κάνε βήματα προς αυτό, μην το αποφεύγεις/αρνείσαι
  5. Βελτίωσε τη εμπλοκή σου στην παρούσα στιγμή – ενίσχυσε τη εμπλοκή σου στις καθημερινές σου λειτουργίες και άρχισε να παρατηρείς τα νέα και διάφορα πράγματα που θα τραβήξουν την προσοχή σου.

 

  • Yoga

Είμαι σίγουρη ότι δεν θα εκπλαγείτε αν διαβάσετε ότι η γιόγκα είναι ένας από τους τρόπους προς την επίγνωση/συνειδητότητα. Είναι πολλοί λόγοι για τους οποίους η γιόγκα είναι ευεργετική, παρόλα αυτά ένας από τους κύριους είναι η εστίαση στην αναπνοή μας. Όταν εστιάζουμε στην αναπνοή μας δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να είμαστε παρόντες. Ένας άλλος ενδιαφέρον παράγοντας που σχετίζεται με τη γιόγκα είναι ότι η πρακτική μας επιτρέπει να ενισχύσουμε την επίγνωση μας μέσα από τις στάσεις και τη ροή της. Οι απαλές μεταβάσεις από στάση σε στάση είναι η τέλεια πρακτική για να αυξήσουμε την ικανότητα μας να παραμένουμε συνειδητοί προς την παρούσα στιγμή. Στην πραγματικότητα, η μετάβαση προσομοιώνει τις εμπειρίες που περνάμε στην καθημερινή μας ζωή (π.χ., από την ανάπαυση στην εργασία, μέχρι την επιστροφή στο σπίτι, στο μαγείρεμα και οτιδήποτε άλλο ενδιάμεσα).

Αναμφίβολα, το να ακολουθήσει κανείς αυτές τις τακτικές είναι πιο εύκολο να το πει παρά να το κάνει. Παρόλα αυτά, χτίζοντας μια καθημερινή πρακτική θα βοηθήσει στο να φτάσεις ευκολότερα στο στόχο σου. Κανένας δεν εγγυάται ότι θα επιτυχείς το μεγαλύτερο βαθμό ενσυνειδητότητας ακολουθώντας μόνο αυτές τις τεχνικές, ωστόσο, ένα βήμα τη φορά, σε φέρνει πιο κοντά στη κορυφή.

“The present moment is the only thing where there is no time. It is the point between past and future. It is always there and it is the only point we can access in time. Everything that happens, happens in the present moment. Everything that ever happened and will ever happen can only happen in the present moment. It is impossible for anything to exist outside of it.” (Thum, 2008)